Những trường hợp không được đăng ký kết hôn với người nước ngoài

Trường hợp không được đăng ký kết hôn với người nước ngoài thường liên quan đến việc vi phạm điều kiện kết hôn, đang tồn tại quan hệ hôn nhân hợp pháp, kết hôn không tự nguyện hoặc thuộc các mối quan hệ gia đình bị pháp luật cấm. Ngoài ra, hồ sơ cũng có thể chưa được giải quyết nếu thiếu giấy tờ hoặc chưa đáp ứng yêu cầu thủ tục. Bài viết dưới đây giúp bạn phân biệt từng trường hợp và biết cách xử lý phù hợp theo quy định pháp luật Việt Nam.

1. Các trường hợp không được đăng ký kết hôn với người nước ngoài

Theo Điều 5, Điều 8 và Điều 126 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, việc kết hôn giữa công dân Việt Nam và người nước ngoài phải đáp ứng điều kiện kết hôn theo pháp luật Việt Nam và pháp luật nước ngoài tương ứng. Nếu không đáp ứng điều kiện bắt buộc hoặc thuộc trường hợp pháp luật cấm, hai bên có thể không được đăng ký kết hôn tại Việt Nam. Xem Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014.

1.1. Một trong hai bên chưa đủ tuổi kết hôn

Một trong những trường hợp không được đăng ký kết hôn với người nước ngoài là một trong hai bên chưa đáp ứng điều kiện về độ tuổi kết hôn.

Theo pháp luật Việt Nam:

• Nam phải từ đủ 20 tuổi trở lên.
• Nữ phải từ đủ 18 tuổi trở lên.

Độ tuổi được xác định theo ngày, tháng, năm sinh thực tế. Việc hai bên đã tổ chức lễ cưới, chung sống với nhau hoặc được gia đình đồng ý không thay thế điều kiện về tuổi khi đăng ký kết hôn.

Đối với người nước ngoài đăng ký kết hôn tại Việt Nam, ngoài việc đáp ứng điều kiện theo pháp luật nước mình, người đó còn phải tuân thủ điều kiện kết hôn theo pháp luật Việt Nam. Vì vậy, nếu chưa đủ tuổi theo quy định áp dụng, hai bên chưa thể hoàn tất thủ tục đăng ký kết hôn tại Việt Nam.

1.2. Kết hôn không xuất phát từ sự tự nguyện

Pháp luật Việt Nam bảo vệ quyền tự do kết hôn và yêu cầu việc kết hôn phải do hai bên tự nguyện quyết định. Do đó, các trường hợp cưỡng ép hoặc lừa dối kết hôn đều thuộc hành vi bị cấm.

Một số tình huống có thể phát sinh gồm:

• Một bên bị gia đình hoặc người khác ép buộc kết hôn.
• Một bên bị đe dọa, gây áp lực hoặc sử dụng biện pháp khác để buộc phải đồng ý kết hôn.
• Một bên bị lừa dối về thông tin quan trọng khiến họ đồng ý xác lập quan hệ hôn nhân.

1.3. Một trong hai bên đang có vợ hoặc chồng

Theo nguyên tắc hôn nhân một vợ, một chồng, người đang có vợ hoặc chồng không được kết hôn với người khác. Đồng thời, người chưa có vợ hoặc chồng cũng không được kết hôn với người đang có vợ hoặc chồng.

1.4. Một trong hai bên bị mất năng lực hành vi dân sự

Theo điểm c khoản 1 Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, một trong các điều kiện kết hôn là các bên không bị mất năng lực hành vi dân sự.

Tuy nhiên, cần phân biệt tình trạng sức khỏe với tình trạng pháp lý. Không phải mọi người mắc bệnh hoặc gặp vấn đề về sức khỏe đều đương nhiên bị coi là mất năng lực hành vi dân sự.

1.5. Hai bên thuộc quan hệ gia đình bị pháp luật cấm kết hôn

Một số quan hệ huyết thống hoặc quan hệ gia đình không được phép kết hôn theo khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, bao gồm:

• Những người cùng dòng máu về trực hệ.
• Những người có họ trong phạm vi ba đời.
• Cha, mẹ nuôi với con nuôi.
• Người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi.
• Cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể.
• Cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng.

Các quy định này nhằm bảo vệ nguyên tắc hôn nhân và gia đình, không phụ thuộc vào việc hai bên mang cùng hay khác quốc tịch.

1.6. Kết hôn giả tạo hoặc lợi dụng hôn nhân trái pháp luật

Kết hôn giả tạo là việc lợi dụng kết hôn để đạt được mục đích khác mà không nhằm xây dựng gia đình, chẳng hạn nhằm xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú, nhập quốc tịch hoặc hưởng chế độ ưu đãi.

Đối với hôn nhân có yếu tố nước ngoài, vấn đề này cần được lưu ý khi việc kết hôn được thực hiện chỉ để đạt lợi ích về cư trú hoặc giấy tờ mà không có mục đích xây dựng gia đình.

1.7. Người nước ngoài không đáp ứng điều kiện kết hôn theo pháp luật áp dụng

Theo Điều 126 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, khi công dân Việt Nam kết hôn với người nước ngoài, mỗi bên phải tuân thủ pháp luật của nước mình về điều kiện kết hôn. Nếu đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam, người nước ngoài còn phải đáp ứng điều kiện kết hôn theo pháp luật Việt Nam.

2. Những trường hợp hồ sơ đăng ký kết hôn với người nước ngoài có thể bị từ chối

Không phải mọi trường hợp hồ sơ chưa được tiếp nhận hoặc chưa được giải quyết đều đồng nghĩa với việc hai bên bị pháp luật cấm kết hôn. Trên thực tế, hồ sơ có thể cần bổ sung hoặc xác minh do chưa đáp ứng yêu cầu về giấy tờ.

• Thiếu giấy tờ trong thành phần hồ sơ
• Giấy tờ nước ngoài chưa đáp ứng yêu cầu về hình thức
• Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân không phù hợp
• Thông tin nhân thân không thống nhất hoặc cần xác minh

3. Đã từng kết hôn hoặc ly hôn ở nước ngoài có đăng ký kết hôn mới được không?

Người đã ly hôn ở nước ngoài vẫn có thể đăng ký kết hôn lần nữa nếu quan hệ hôn nhân trước đó đã chấm dứt hợp pháp và hai bên đáp ứng đầy đủ điều kiện kết hôn hiện hành.

Tuy nhiên, nếu việc ly hôn được giải quyết tại nước ngoài, cần kiểm tra yêu cầu ghi chú ly hôn tại Việt Nam và các giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân theo quy định có liên quan.

Các vấn đề cần rà soát gồm:

• Bản án hoặc quyết định ly hôn đã có hiệu lực pháp luật hay chưa.
• Giấy tờ ly hôn có cần dịch thuật, chứng thực hoặc hợp pháp hóa lãnh sự hay không.
• Trường hợp cụ thể có thuộc diện phải ghi chú ly hôn tại Việt Nam hay không.
• Giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân hiện tại đã phù hợp với thủ tục đăng ký kết hôn mới chưa.

Nếu chưa hoàn tất thủ tục cần thiết để chứng minh việc chấm dứt hôn nhân trước, hồ sơ đăng ký kết hôn mới có thể chưa được giải quyết. Vì vậy, người đã từng kết hôn nên rà soát tình trạng hộ tịch trước khi chuẩn bị hồ sơ mới.

4. Không được đăng ký kết hôn với người nước ngoài thì phải làm sao?

Khi hồ sơ chưa được tiếp nhận hoặc chưa được giải quyết, hai bên nên xác định rõ nguyên nhân để lựa chọn cách xử lý phù hợp.

4.1. Bước 1: Xác định lý do hồ sơ chưa được giải quyết

Trước tiên, cần làm rõ vấn đề thuộc nhóm nào:

• Không đáp ứng điều kiện kết hôn theo pháp luật.
• Đang tồn tại quan hệ hôn nhân chưa chấm dứt hợp pháp.
• Giấy tờ còn thiếu, hết hạn hoặc không đúng yêu cầu.
• Thông tin cá nhân hoặc tình trạng hôn nhân cần xác minh.
• Chưa đáp ứng yêu cầu theo pháp luật áp dụng đối với người nước ngoài.

Việc xác định đúng nguyên nhân giúp tránh bổ sung giấy tờ không cần thiết hoặc thực hiện sai thủ tục.

4.2. Bước 2: Bổ sung hoặc điều chỉnh giấy tờ nếu có thể khắc phục

Nếu nguyên nhân xuất phát từ hồ sơ, hai bên cần bổ sung, cấp lại hoặc điều chỉnh giấy tờ theo hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền.

Đối với giấy tờ nước ngoài, nên kiểm tra trước yêu cầu về dịch thuật, chứng thực và hợp pháp hóa lãnh sự để tránh phát sinh thêm thời gian.

4.3. Bước 3: Giải quyết tình trạng hôn nhân trước đó

Nếu một bên chưa hoàn tất thủ tục ly hôn hoặc chưa chứng minh được việc chấm dứt quan hệ hôn nhân, cần xử lý vấn đề này trước khi đăng ký kết hôn mới.

Trường hợp đã ly hôn ở nước ngoài, cần kiểm tra thủ tục ghi chú ly hôn và giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân tương ứng.

4.4. Bước 4: Kiểm tra lại điều kiện kết hôn theo pháp luật liên quan

Đối với hôn nhân có yếu tố nước ngoài, cần xem xét cả điều kiện theo pháp luật Việt Nam và pháp luật nước ngoài áp dụng cho từng bên. Nếu chưa rõ loại giấy tờ nào được chấp nhận, nên hỏi cơ quan có thẩm quyền hoặc đơn vị tư vấn có kinh nghiệm về hồ sơ kết hôn quốc tế.

Nếu nguyên nhân là điều kiện pháp lý chưa được đáp ứng và không thể khắc phục ngay, hai bên cần chờ đến khi đủ điều kiện theo quy định thay vì cố gắng nộp lại cùng một bộ hồ sơ.

5. Những lưu ý để tránh bị từ chối hồ sơ đăng ký kết hôn với người nước ngoài

Để hạn chế sai sót và tiết kiệm thời gian, hai bên nên lưu ý:

• Kiểm tra điều kiện kết hôn trước khi chuẩn bị hồ sơ: Xác định độ tuổi, tình trạng hôn nhân và các điều kiện pháp lý liên quan.
• Rà soát giấy tờ của người nước ngoài: Kiểm tra cơ quan cấp, thời hạn sử dụng, thông tin nhân thân và yêu cầu về hình thức.
• Xử lý việc ly hôn trước đó: Không sử dụng giấy tờ chưa đủ căn cứ chứng minh quan hệ hôn nhân đã chấm dứt.
• Không sử dụng giấy tờ sai lệch hoặc thông tin không trung thực: Các thông tin kê khai cần chính xác và thống nhất.
• Kiểm tra thủ tục đang có hiệu lực: Thành phần hồ sơ, cơ quan tiếp nhận và cách thức nộp có thể thay đổi theo quy định tại thời điểm thực hiện.
• Lưu giữ giấy tờ và hướng dẫn bổ sung: Nếu hồ sơ cần chỉnh sửa, nên ghi rõ từng yêu cầu để hoàn thiện đầy đủ trong một lần khi có thể.

Việc rà soát từ đầu đặc biệt hữu ích với các trường hợp có nhiều quốc tịch, từng kết hôn ở nước ngoài hoặc sử dụng giấy tờ do cơ quan nước ngoài cấp.

6. G.I.A CORP – Dịch vụ đăng ký kết hôn với người nước ngoài

Thủ tục đăng ký kết hôn với người nước ngoài có thể phát sinh nhiều yêu cầu khác nhau tùy quốc tịch, tình trạng hôn nhân và loại giấy tờ mà hai bên đang có. Nếu không xác định đúng yêu cầu ngay từ đầu, hồ sơ có thể phải bổ sung nhiều lần hoặc kéo dài thời gian xử lý.

G.I.A CORP hỗ trợ khách hàng rà soát hồ sơ, tư vấn điều kiện kết hôn và hướng dẫn các thủ tục liên quan theo từng trường hợp thực tế.

• Kiểm tra sơ bộ điều kiện kết hôn của hai bên.
• Rà soát giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân.
• Hướng dẫn xử lý giấy tờ nước ngoài, dịch thuật và hợp pháp hóa lãnh sự khi cần.
• Tư vấn hướng xử lý đối với trường hợp đã từng kết hôn hoặc có vướng mắc về hồ sơ.
• Hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ theo phạm vi dịch vụ đã thống nhất.

7. Kết luận

Các trường hợp không được đăng ký kết hôn với người nước ngoài chủ yếu liên quan đến việc chưa đáp ứng điều kiện kết hôn, đang tồn tại quan hệ hôn nhân hợp pháp, kết hôn không tự nguyện, kết hôn giả tạo hoặc thuộc mối quan hệ gia đình bị pháp luật cấm. Bên cạnh đó, hồ sơ có thể chưa được giải quyết do thiếu giấy tờ hoặc chưa đáp ứng yêu cầu thủ tục.

Để hạn chế sai sót, hai bên nên kiểm tra điều kiện kết hôn, tình trạng hôn nhân và giấy tờ của mỗi bên trước khi nộp hồ sơ. Nếu có vướng mắc về giấy tờ nước ngoài hoặc thủ tục sau ly hôn, việc rà soát hồ sơ theo từng trường hợp sẽ giúp xác định hướng xử lý phù hợp hơn.